Geçen sene ofisteki dokuz makineyi tek tek elden geçirdim. Amaç basitti: hangileri Windows 11'e geçebilir, hangileri geçemez? İşin başında "zaten hepsi yeni, sorun çıkmaz" diye düşünmüştüm. Sonuçta üç tanesi UEFI yerine eski BIOS modunda kurulmuştu, iki tanesinde TPM ayarı BIOS'ta kapalı duruyordu, biri de işlemci listesine hiç girmiyordu. O gün öğrendiğim şey şu: windows 11 sistem gereksinimleri denince akla gelen "4 GB RAM yeter" basitliği gerçeği yansıtmıyor. Asıl iş donanımın kendisinde değil, donanımın nasıl yapılandırıldığında bitiyor.
Aşağıda hem resmi araçlarla hem de elle nasıl kontrol ettiğimi, çıkan hata mesajlarını nasıl yorumladığımı anlatıyorum. Amacım size "uyumlu / uyumsuz" cevabından fazlasını vermek — çünkü çoğu makinede "uyumsuz" yazısı, aslında beş dakikalık bir BIOS ayarının arkasında saklanıyor.
Kontrolü üç katmanda yapıyorum: önce otomatik araç, sonra elle doğrulama, en sonunda da aracın vermediği ayrıntılar için sistem bilgisi ekranları. Sırayı bozmamak zaman kazandırıyor.
Microsoft'un kendi uygulaması olan PC Health Check (Türkçe arayüzde PC Sağlık Durumu Denetimi) en hızlı başlangıç noktası. Kurup "Şimdi denetle" dediğinizde saniyeler içinde sonuç veriyor. Beğendiğim tarafı, olumsuz sonuçta hangi maddede takıldığınızı tek tek göstermesi. Beğenmediğim tarafı ise açıklamaların fazla kısa olması: "Bu bilgisayarda TPM 2.0 desteklenmeli" yazıyor ama TPM'in aslında var olup BIOS'ta kapalı olabileceğini söylemiyor.
Daha ayrıntılı çıktı isteyenler için WhyNotWin11 gibi açık kaynak alternatifler var. Bu tür araçlar her maddeyi ayrı satırda, yeşil-kırmızı olarak listeliyor; işlemci modelinizin desteklenen listede olup olmadığını da ayrıca belirtiyor. Ben genelde ikisini birlikte çalıştırıp sonuçları karşılaştırıyorum.
Bu ikisi, insanların en çok takıldığı yer. TPM için Çalıştır kutusuna tpm.msc yazın. Karşınıza çıkan pencerede "TPM kullanıma hazır" yazıyorsa ve Belirtim Sürümü satırında 2.0 görüyorsanız sorun yok. "Uyumlu TPM bulunamadı" diyorsa hemen umutsuzluğa kapılmayın; son yılların anakartlarının neredeyse tamamında bu özellik işlemciye gömülü geliyor, sadece BIOS'ta kapalı oluyor. Intel tarafında adı PTT, AMD tarafında fTPM olarak geçiyor.
Güvenli Önyükleme için ise msinfo32 komutunu kullanıyorum. Sistem Özeti ekranında iki satıra bakın: BIOS Modu "UEFI" olmalı, Güvenli Önyükleme Durumu "Açık" görünmeli. BIOS Modu "Eski" (Legacy) yazıyorsa disk büyük ihtimalle MBR bölümlendirmesiyle kurulmuş demektir. Bu durumda Windows'un kendi mbr2gpt aracı işe yarıyor ama önce yedek almadan dokunmayın.
En can sıkıcı madde bu. RAM ekleyebilirsiniz, disk değiştirebilirsiniz, BIOS ayarı açabilirsiniz — ama işlemciniz desteklenen modeller listesinde değilse yapacak pek bir şey kalmıyor. Microsoft'un yayımladığı işlemci listeleri belirli nesillerden itibaren başlıyor ve bu sınırın altındaki makineler resmi olarak destek dışı. Elinizdeki işlemcinin tam modelini Görev Yöneticisi'nin Performans sekmesinden ya da dxdiag ekranından görebilirsiniz.
Resmi eşikler şöyle:
| Bileşen | Asgari koşul | Benim önerim |
|---|---|---|
| İşlemci | 1 GHz, 2 çekirdek, 64 bit, desteklenen liste | Liste zorunlu, hız ikincil |
| RAM | 4 GB | 8 GB altına inmeyin |
| Depolama | 64 GB | 256 GB SSD |
| Ürün yazılımı | UEFI, Güvenli Önyükleme destekli | Şart |
| TPM | Sürüm 2.0 | Şart |
| Ekran kartı | DirectX 12 / WDDM 2.0 | Şart |
4 GB RAM ile Windows 11 kurulur, evet. Ama açılıştan on dakika sonra tarayıcıda üç sekme açtığınızda bellek kullanımı tavan yapar. Böyle bir makineyle çalışmak zorundaysanız arka plan uygulamalarını kısmak ve bellek tüketimini düşürmek üzerine yazdığımız rehberdeki adımlar hayat kurtarıcı olur. Aynı şekilde 64 GB depolama, güncellemelerin geçici dosyalarıyla birlikte kısa sürede dolar; disk temizliği alışkanlığı edinmeden bu kapasiteyle uzun süre gidilmiyor.