Bilgisayarım ilk kez mavi ekran verip kendini yeniden başlattığında ne yaptığımı hatırlıyorum: paniklemek. İkinci kez olduğunda ise güvenli moda girmeyi öğrendim ve o günden beri arızalı bir makineye dokunmadan önce yaptığım ilk iş bu oldu. Güvenli mod, işletim sisteminin sadece hayatta kalmak için gereken minimum sürücü ve servisle açılması demek. Ekran kartı sürücünüz çöküyorsa, arka planda bir güvenlik yazılımı sistemi kilitliyorsa ya da açılışta çalışan bir program her şeyi yavaşlatıyorsa, güvenli mod size temiz bir zemin sunar. Suçluyu bulmak da bu temiz zeminde çok daha kolay.
Aşağıda hem Windows hem de macOS için güvenli mod nasıl açılır sorusunun cevabını, kendi kullandığım sırayla anlatıyorum. Sonrasında da içeri girdikten sonra gerçekten ne yapmanız gerektiğine geçiyorum — çünkü güvenli moda girip boş boş bakmak kimseyi kurtarmıyor.
Eskiden makine açılırken F8'e basmak yeterliydi. Hızlı önyükleme özellikleriyle birlikte bu yöntem çoğu modern bilgisayarda çalışmaz hale geldi. Yerine gelen yollar biraz daha dolambaçlı ama daha güvenilir.
En sevdiğim yöntem bu. Başlat menüsünü açıp güç simgesine tıklıyorum, Shift tuşunu basılı tutarak "Yeniden Başlat"a basıyorum. Mavi bir kurtarma ekranı açılıyor. Buradan sırayla Sorun Giderme → Gelişmiş Seçenekler → Başlangıç Ayarları → Yeniden Başlat gidiyorum. Makine tekrar açıldığında numaralı bir liste çıkıyor:
Sürücü indirmek ya da çevrimiçi virüs veritabanı güncellemek gibi bir niyetim varsa 5'i seçiyorum. Aksi halde 4 daha temiz bir ortam sağlıyor. Aynı ekrana Ayarlar → Sistem → Kurtarma → Gelişmiş başlatma yolundan da ulaşabilirsiniz; sonuç aynı.
Sistem masaüstüne kadar bile gelmiyorsa, Windows'un kendi mantığını kullanıyorum. Makineyi açıyorum, logo göründüğü anda güç düğmesini basılı tutup zorla kapatıyorum. Bunu üst üste iki kez yapıp üçüncüde normal açılmasını beklediğimde Windows "bir şeyler ters gidiyor" deyip otomatik olarak kurtarma ortamını başlatıyor. Oradan yine Sorun Giderme → Gelişmiş Seçenekler yoluna giriyorum. Kaba bir yöntem gibi görünüyor ama tasarımı gereği böyle çalışıyor.
Bir de msconfig yöntemi var: Çalıştır'a msconfig yazıp Önyükleme sekmesinden "Güvenli önyükleme"yi işaretlemek. Faydalı ama tehlikeli tarafı şu: onay kutusunu geri kaldırmayı unutursanız bilgisayarınız her açılışta güvenli moda düşer. Ben bu tuzağa bir kere düştüm, bir daha kullanmıyorum.
Apple Silicon'lu bir Mac'te güç düğmesini basılı tutuyorum, "başlangıç seçeneklerini yüklüyor" yazısı çıkana kadar bırakmıyorum. Başlangıç diskini seçip Shift tuşunu basılı tutarak "Güvenli Modda Devam Et"e tıklıyorum. Intel işlemcili Mac'lerde ise açılış sesinden hemen sonra Shift'i basılı tutup giriş ekranını görene kadar bekliyorum. Menü çubuğunda kırmızı "Güvenli Önyükleme" yazısı görünüyorsa doğru yerdeyim.
İçeri girdiğimde ekran düşük çözünürlükte, ikonlar kocaman, duvar kağıdı siyah oluyor. Bu normal — ekran kartı sürücüsü yüklenmedi demek. Şimdi asıl iş başlıyor.
Test ettiğim şey neyse (donma, çökme, aşırı yavaşlık, ses gitmemesi) güvenli modda tekrarlanıyor mu diye bakıyorum. Cevap "hayır"sa harika: problem çekirdek sistemde değil, yüklenmiş bir sürücüde, uygulamada ya da başlangıç öğesindedir. Cevap "evet"se işaret parmağım donanıma ya da diskteki bozulmaya dönüyor; o zaman sağlık kontrolü ve disk taraması gündeme geliyor.
Güvenli modda yapabildiğim işler beni her seferinde kurtardı:
Hangi programın suçlu olduğunu bilmiyorsam msconfig veya Görev Yöneticisi'nin Başlangıç sekmesinden hepsini kapatıp normal moda dönüyorum. Sorun yoksa öğeleri yarı yarıya açıyorum: sorun geri geldiyse suçlu o yarıdadır, gelmediyse diğer yarıda. Beş altı yeniden başlatmayla listeyi tek isme indiriyorum. Sabırlı bir yö